Στον κόσμο της κυνολογίας, η σφραγίδα της Διεθνούς Κυνολογικής Ομοσπονδίας (FCI) θεωρείται από πολλούς το απόλυτο πιστοποιητικό «εγκυρότητας» για μια φυλή σκύλου. Εκθέσεις μορφολογίας, γενεαλογικά δέντρα και τίτλοι πρωταθλητών κυριαρχούν στη δημόσια εικόνα. Ομως, έξω από τα φώτα των εκθέσεων, υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος σκύλων που παραμένει αθέατος:
«Σε έναν κόσμο που τείνει προς την ομοιομορφία, αυτές οι ”αόρατες” φυλές μας θυμίζουν ότι η αξία δεν χρειάζεται πάντα επίσημη σφραγίδα για να είναι πραγματική.»
Oι φυλές που δεν έχουν αναγνωριστεί από την FCI. Κι όμως, αυτές οι φυλές δεν είναι ούτε σπάνιες ούτε ασήμαντες. Πέρα από τα χαρτιά και τους τίτλους, η μη αναγνώριση από την FCI δεν σημαίνει ότι ένας σκύλος δεν έχει ιστορία ή ταυτότητα. Συχνά σημαίνει απλώς ότι δεν πληρούνται γραφειοκρατικά ή οργανωτικά κριτήρια: μικρός πληθυσμός, περιορισμένη γεωγραφική παρουσία ή έλλειψη ισχυρού εκτροφικού φορέα. Σε άλλες περιπτώσεις, οι φυλές αυτές είναι τόσο δεμένες με την τοπική παράδοση, που δεν εντάσσονται εύκολα σε διεθνή πρότυπα.
Παραδείγματα όπως το American Bully, το Catahoula Leopard Dog ή διάφοροι παραδοσιακοί ποιμενικοί σκύλοι της Μεσογείου και των Βαλκανίων δείχνουν ότι η απουσία επίσημης αναγνώρισης δεν συνεπάγεται απουσία ποιότητας.
Σκύλοι φτιαγμένοι για δουλειά, όχι για βιτρίνες
Σε αντίθεση με πολλές σύγχρονες φυλές που έχουν διαμορφωθεί με γνώμονα την εμφάνιση στις εκθέσεις, οι μη αναγνωρισμένες φυλές συχνά εξελίχθηκαν με ένα και μόνο κριτήριο: τη χρησιμότητα. Φύλακες κοπαδιών, κυνηγοί, σκύλοι εργασίας και επιβίωσης σε σκληρά περιβάλλοντα, αυτοί οι σκύλοι διατηρούν ένστικτα και σωματική αντοχή που έχουν δοκιμαστεί στον χρόνο.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί από αυτούς παρουσιάζουν λιγότερα προβλήματα υγείας και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε σύγκριση με φυλές που έχουν υποστεί έντονη επιλεκτική εκτροφή για καθαρά αισθητικούς λόγους.
Ζωντανή πολιτιστική κληρονομιά
Πέρα από τον πρακτικό τους ρόλο, οι μη αναγνωρισμένες φυλές αποτελούν ζωντανά κομμάτια της ιστορίας ενός τόπου. Συνδέονται με νομαδικές κοινότητες, αγροτικές κοινωνίες και παραδοσιακά επαγγέλματα που σήμερα χάνονται. Μαζί τους κινδυνεύει να χαθεί και μια πολύτιμη γενετική παρακαταθήκη.
Η εξαφάνιση μιας τέτοιας φυλής δεν είναι απλώς ένα κυνολογικό γεγονός είναι πολιτιστική απώλεια.
Η κυνολογία δεν περιορίζεται στους καταλόγους αναγνώρισης. Η πραγματική αξία ενός σκύλου δεν μετριέται μόνο με πρότυπα μορφολογίας, αλλά με υγεία, χαρακτήρα, προσαρμοστικότητα και ιστορική συνέχεια.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων φυλών υπάρχουν και στην Ελλάδα. Το Λευκό Ελληνικό Τσοπανόσκυλο, ένας παραδοσιακός ποιμενικός σκύλος άρρηκτα συνδεδεμένος με την κτηνοτροφική ιστορία της χώρας, αλλά και το Κοκόνι, ένας μικρόσωμος σκύλος συντροφιάς με βαθιές ρίζες στην ελληνική καθημερινότητα, παραμένουν εκτός επίσημης αναγνώρισης από την FCI. Σε διεθνές επίπεδο, ανάμεσα στις πιο γνωστές μη αναγνωρισμένες φυλές συγκαταλέγονται το American Bully, που έχει αποκτήσει τεράστια δημοφιλία τα τελευταία χρόνια, το Alaskan Klee Kai, μια μικρόσωμη εκδοχή του χάσκι, το Russian Salon Dog, μια σύγχρονη ρωσική φυλή συντροφιάς που κερδίζει έδαφος κυρίως σε αστικά περιβάλλοντα, καθώς και το Biewer Terrier, το οποίο, παρά τη διεθνή του απήχηση και την αναγνώρισή του από άλλους οργανισμούς, παραμένει εκτός FCI.
Η προστασία και η υπεύθυνη διατήρηση των μη αναγνωρισμένων φυλών δεν είναι πράξη αντίδρασης απέναντι στην FCI, αλλά πράξη σεβασμού προς τη βιοποικιλότητα και την αυθεντικότητα. Σε έναν κόσμο που τείνει προς την ομοιομορφία, αυτές οι «αόρατες» φυλές μας θυμίζουν ότι η αξία δεν χρειάζεται πάντα επίσημη σφραγίδα για να είναι πραγματική.
Κάθε φυλή σκύλου κουβαλά τη δική της μοναδική ιστορία.
Δες αναλυτικά όσα ξεχώρισαν στα σχετικά άρθρα.
Γράφει ο Παναγιώτης Βραννάς Αθανασόπουλος.