Γράφει η Κατερίνα Παπαποστόλου, Εκπαιδευτικός- Ζωοθεραπεύτρια, Συγγραφέας, Ιδρύτρια Ζω.Ε.Σ.
Η 4η Απριλίου, Παγκόσμια Ημέρα Αδέσποτων Ζώων αλλά και Πανελλήνια Σχολική Ημέρα Φιλοζωίας είναι μια ημέρα που γεμίζει με λόγια, αναρτήσεις, φωτογραφίες, ευχές και συγκίνηση τα κοινωνικά δίκτυα όλων . Είναι όμως και μια ημέρα που μας καλεί να στρέψουμε για λίγο το βλέμμα μας σε ζωές που συνήθως περνούν στο περιθώριο.
Η χώρα μας μετρά περίπου 4 εκατομμύρια αδέσποτα ζώα και έτσι δεν μπορούμε να μιλάμε απλώς για ένα κοινωνικό ζήτημα, αλλά για μια βαθιά συλλογική αποτυχία. Για μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πια να κρυφτεί πίσω από γενικόλογα μηνύματα ευαισθησίας. Για μια κατάσταση που δεν προέκυψε τυχαία, αλλά χτίστηκε βήμα βήμα πάνω στην εγκατάλειψη, την αδιαφορία, τη σιωπή και την έλλειψη ευθύνης.
Κανένα ζώο δεν γεννήθηκε αδέσποτο από επιλογή. Κάθε ζώο στον δρόμο είναι το αποτέλεσμα μιας ανθρώπινης πράξης ή μιας ανθρώπινης παράλειψης. Κάποιος το πήρε, δεν το φρόντισε, το βαρέθηκε, δεν το στείρωσε και το πέταξε. Και ύστερα η κοινωνία βρήκε μια βολική λέξη για να κρύψει πίσω της όλη αυτή την ευθύνη: «αδέσποτο».
Τα άστεγα ζώα είναι ο καθρέφτης μιας κοινωνίας που για χρόνια δεν έμαθε να αναλαμβάνει το βάρος των επιλογών της. Είναι το αποτέλεσμα μιας νοοτροπίας που βλέπει το ζώο ως αντικείμενο, ως πρόσκαιρη συντροφιά, ως παιχνίδι, ως βάρος που μπορεί να παραμεριστεί όταν πάψει να εξυπηρετεί. Ως έναν σταθερό «φάρο σιγουριάς» να αφήσει κανείς όλα τα ψυχολογικά βάρη που κουβαλά από τη μέρα του.
Η 4η Απριλίου θα έπρεπε να είναι ημέρα αλήθειας και να μας φέρνει αντιμέτωπους όχι μόνο με τις εικόνες των πεινασμένων ή φοβισμένων ζώων στους δρόμους, αλλά με τις ρίζες του προβλήματος. Με όσα επιλέγουμε να ανεχόμαστε, με όσα δικαιολογούμε και με όσα αφήνουμε να συνεχίζονται επειδή δεν μας αγγίζουν άμεσα.
Το να αγαπάς τα ζώα και να νοιάζεσαι για αυτά, είναι μια στάση ζωής, μια ολόκληρη κοσμοθεωρία, είναι καθημερινή ευθύνη. Είναι ο τρόπος που φέρεσαι σε ένα πλάσμα όταν δεν σε βλέπει κανείς. Είναι η απόφαση να μην εγκαταλείψεις, να στειρώσεις, να φροντίσεις, να καταγγείλεις όποια μορφή βίας, να μην προσπεράσεις.
Το πρόβλημα των αδέσποτων αν και η ανεπάρκεια των ελέγχων, η επιμονή των δήμων που έχουν αναλάβει τη διαχείριση του αδέσποτου πληθυσμού να αδιαφορούν και να προκαλούν άθλιες συνθήκες ζωής για τα ζώα, η ελλιπής εφαρμογή των νόμων και οι μεγάλες καθυστερήσεις έχουν κοστίσει ακριβά, δεν είναι μόνο θεσμικό. Είναι και βαθιά κοινωνικό. Γιατί πίσω από κάθε εγκατάλειψη υπάρχει μια νοοτροπία. Πίσω από κάθε κακοποίηση υπάρχει μια ανοχή. Πίσω από κάθε αδέσποτο που μένει πεινασμένο ή άρρωστο στον δρόμο υπάρχει μια συλλογική αποδοχή ότι «έτσι είναι τα πράγματα, είναι αμέτρητα και δεν μπορείς να τα βοηθήσεις». Όμως δεν είναι έτσι και δεν πρέπει να είναι.
Την τελευταία περίοδο, περιπτώσεις που ήρθαν στο φως υπενθύμισαν με τον πιο βίαιο τρόπο ότι η φιλοζωία στη χώρα μας μετριέται από το πόσο πρόθυμοι είμαστε να κοιτάξουμε κατάματα την κατάρρευση. Η Αλεξάνδρεια Ημαθίας, με τη διάσωση μετά από πρωτοβουλία των εθελοντών 68 σκύλων από συνθήκες που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν πουθενά, έγινε μία από αυτές τις περιπτώσεις. Ως ένα ηχηρό παράδειγμα του τι συμβαίνει όταν η αδιαφορία γίνεται κανονικότητα και η σιωπή αφήνει χώρο στην κακοποίηση να ριζώσει.
Η πιο δύσκολη αλήθεια της 4ης Απριλίου ίσως είναι το να μην αρκεί να λυπάσαι αυτά τα ζώα που βλέπεις να τριγυρνούν στους δρόμους ή να ζουν πίσω από κάγκελα. Το να μην αρκεί να νιώθεις άσχημα ή να μοιράζεσαι μονάχα ένα μήνυμα αγάπης. Χρειάζονται πράξεις και να αναγνωρίσουμε τη φιλοζωία ως βασικό δείκτη παιδείας και πολιτισμού.
Μια κοινωνία που αδιαφορεί για τα πιο αδύναμα πλάσματα δεν τραυματίζει μόνο εκείνα. Τραυματίζει και τον ίδιο της τον ηθικό πυρήνα. Γιατί ο τρόπος που φερόμαστε στα ζώα αποκαλύπτει ποιοι είμαστε και ποιοι μπορούμε να γίνουμε.
Η Παγκόσμια Ημέρα Αδέσποτων Ζώων θα είχε νόημα αν μας έκανε να αναρωτηθούμε τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά από αύριο το πρωί. Αν μας οδηγούσε σε άμεση δράση και αν μας έβγαζε από τη ζώνη της παθητικής ευαισθησίας και μας έβαζε σε μια διαδικασία έμπρακτης ευθύνης.
Θα πρέπει να σταματήσει η εγκατάλειψη να αντιμετωπίζεται σαν κάτι συνηθισμένο, η στείρωση να θεωρείται πράξη πρόληψης και υπευθυνότητας και οι πολίτες να εκπαιδευθούν να μη σιωπούν μπροστά στην κακοποίηση. Σημαίνει οι τοπικές κοινωνίες να πιέζουν για ελέγχους κυρίως στους κυνηγούς και στους κτηνοτρόφους, λογοδοσία και σοβαρή διαχείριση. Σημαίνει, κυρίως, να συνειδητοποιήσουμε ότι το πρόβλημα δεν θα λυθεί από «κάποιους άλλους» αν εμείς συνεχίζουμε να στεκόμαστε απέναντί του σαν αμέτοχοι παρατηρητές.
Αν δεν θέλεις να βοηθήσεις, θα πρέπει να πάψεις να επιβαρύνεις την κατάσταση. Να πάψεις να πιστεύεις ότι δεν σε αφορά. Η αλλαγή έρχεται και από τις μικρές πράξεις: από το νερό και την τροφή που θα αφήσεις σε μια γειτονιά, από την απόφαση να υιοθετήσεις αντί να αγοράσεις, από τη στείρωση, από την καταγγελία, από τη φροντίδα, από την επιμονή να μη θεωρείς κανένα ζώο αόρατο.
Η 4η Απριλίου 2026 είναι εδώ και μας ζητά να αποφασίσουμε αν θα συνεχίσουμε να ζούμε σε μια χώρα όπου τα εκατομμύρια αδέσποτα θεωρούνται «κανονικότητα» ή αν θα επιλέξουμε, επιτέλους, να σπάσουμε αυτόν τον κύκλο της βίας.
Όσο υπάρχουν στους δρόμους εκατομμύρια ζώα χωρίς φροντίδα, χωρίς ασφάλεια και χωρίς φωνή, αυτή η μέρα δεν μπορεί να είναι γιορτή. Μπορεί μόνο να είναι μια κραυγή υπενθύμισης ότι έχουμε ακόμη πολύ δρόμο να διανύσουμε για να μπορούμε πραγματικά να μιλάμε για πολιτισμό. Οφείλουμε όμως να τον διανύσουμε και να αλλάξουμε σιγά σιγά. Και να θυμόμαστε πάντα πως η αλλαγή δεν έρχεται από μεγάλες πράξεις μόνο, αλλά και από τις μικρές που επαναλαμβάνονται.
Η Κατερίνα Παπαποστόλου είναι εκπαιδευτικός με πολυετή εμπειρία, πιστοποιημένη ζωοθεραπεύτρια και αφοσιωμένη ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των ζώων. Ως ιδρύτρια της ΑΜΚΕ Ζω.Ε.Σ. (Ζωοφιλικές Ενημερώσεις Σχολείων), έχει αφιερώσει τη ζωή της στην προώθηση της φιλοζωίας μέσα από την εκπαίδευση και την ενεργή δράση. Έχει συγγράψει δώδεκα εκπαιδευτικά φιλοζωικά βιβλία, ενώ δύο βρίσκονται υπό έκδοση, των οποίων τα έσοδα στηρίζουν οικονομικά φιλοζωικούς σκοπούς, συμβάλλοντας έτσι έμπρακτα στην προστασία των ζώων. Σήμερα, είναι διευθύντρια στο Δημοτικό Σχολείο Νησίου, όπου εφαρμόζει πρωτοποριακά προγράμματα εκπαιδευτικής διαμεσολάβησης με τη βοήθεια των πιστοποιημένων σκύλων της αποσπώντας για το σχολείο της ήδη δύο πολύ σημαντικά βραβεία καινοτομίας στην εκπαίδευση. Παράλληλα, συνεχίζει ακούραστα να δημιουργεί εκπαιδευτικά φιλοζωικά προγράμματα, τα οποία εφαρμόζονται σε σχολεία της Ελλάδας και του εξωτερικού. Εκπονεί προγράμματα θεραπευτικής παρέμβασης με σκύλους διαμεσολαβητές στις φυλακές ανηλίκων Κασσαβέτιας, ενώ διοργανώνει βιωματικά εργαστήρια για την επιμόρφωση εκπαιδευτικών σε θέματα φιλοζωικής αγωγής, ενώ συμμετέχει ενεργά με εισηγήσεις της σε συνέδρια και εκπαιδευτικά δίκτυα. Είναι μέλος του Μητρώου Εκπαιδευτών του ΕΚΔΔΑ και μαζί με τη συγγραφέα και εικονογράφο Λιάνα Δενεζάκη, συνυπογράφει τον ψηφιακό φάκελο φιλοζωίας για όλα τα Νηπιαγωγεία της χώρας, ένα σημαντικό έργο υπό την εποπτεία της Ειδικής Γραμματείας για την προστασία των ζώων συντροφιάς. Η δουλειά της ενώνει την παιδεία με την ενσυναίσθηση, προσφέροντας στα παιδιά τα εφόδια για να μεγαλώσουν με σεβασμό προς κάθε μορφή ζωής.