Η φιλοζωία αποτελεί δείγμα ανθρωπιάς και πολιτισμού
Η προστασία των αδέσποτων ζώων δεν είναι μόνο ζήτημα διαχείρισης, αλλά και δείκτης πολιτισμού, συνεργασίας και κοινωνικής ευθύνης. Η Μίνα Φούντζουλα, Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Αστικής Πανίδας και Ζωοφιλίας του Δήμου Αθηναίων, μιλά στο Κατοικίδια εν Δράσει για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ήμερα η μεγαλύτερη πόλη της χώρας, τον ρόλο του Καταφυγίου «Σωκράτης», τη σημασία των υπεύθυνων υιοθεσιών και τις δράσεις που μπορούν να καλλιεργήσουν μια ουσιαστική φιλοζωική συνείδηση στους πολίτες.
Συνέντευξη στον Bασίλη Γουλιέλµο
1. Πριν περάσουμε στα ζητήματα που αφορούν τα αδέσποτα και το έργο του Δήμου Αθηναίων, θα θέλαμε να μας πείτε λίγα λόγια για εσάς, τη θέση σας και τον τρόπο με τον οποίο συνδεθήκατε με το πεδίο της προστασίας και της φροντίδας των ζώων.
Απαντ.: Η ενασχόλησή με τα κοινά αποτελεί τρόπο ζωής για μένα. Τον Ιανουάριο του 2025 ορίστηκα από το δήμαρχο Χάρη Δούκα Πρόεδρος του Κ.Υ.Α.Δ.Α, της υπηρεσίας που μεριμνά για τους αναξιοπαθούντες και τους άστεγους πολίτες της Αθήνας, ενώ από τον Ιανουάριο του 2026 μου ανάθεσε την αντιδημαρχία Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Αστικής Πανίδας και Ζωοφιλίας. Στόχος μου είναι να προσφέρω τα μέγιστα των δυνατοτήτων μου για τα ζώα συντροφιάς που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές μου.
2. Τα τελευταία χρόνια η φροντίδα των αδέσποτων ζώων και γενικότερα η προστασία της αστικής πανίδας απασχολούν όλο και περισσότερο τις τοπικές κοινωνίες. Ποιος θεωρείτε ότι είναι σήμερα ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαχείριση αυτών των ζητημάτων και πόσο καθοριστική μπορεί να είναι η παρέμβαση ενός Δήμου στην καθημερινότητα των ζώων και των πολιτών;
Απαντ.: Με την πάροδο των ετών άλλαξαν ανάγκες της κοινωνίας ως προς τα αδέσποτα ζώα. Η ραγδαία αύξηση των αδέσποτων ζώων στους δρόμους της Αθήνας, επέφερε και την ανάπτυξη των φιλοζωικών συναισθημάτων των πολιτών για αυτά τα πλάσματα που έχρηζαν βοήθειας.
Ο Δήμος Αθηναίων αφουγκράστηκε αυτές τις νέες κοινωνικές ανάγκες και για αυτό δημιουργήθηκε το Τμήμα Αστικής Πανίδας, το οποίο αποτελεί οργανωμένη υπηρεσία επιφορτισμένη να έχει υπό την εποπτεία της όλα τα αδέσποτα της περιοχής των αρμοδιοτήτων της και να διαχειρίζεται όλα τα ζητήματα που προκύπτουν αναφορικά με την προστασία των ζώων.
Ειδικότερα, ο ρόλος που διαδραματίζει ο Δήμος και η υπηρεσία είναι να διασφαλίζεται η τήρηση των νόμων και των διατάξεων που διέπουν την ευζωία των ζώων και αν παραβιάζονται να παρεμβαίνει.
3. Ο Δήμος Αθηναίων καλείται να διαχειριστεί ένα σύνθετο πεδίο που περιλαμβάνει περιστατικά εγκατάλειψης, περίθαλψη, φιλοξενία, υιοθεσίες, ενημέρωση των πολιτών και συνεργασία με εθελοντές και φιλοζωικές ομάδες. Ποιες είναι σήμερα οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζετε στη διαχείριση των αδέσποτων ζώων στην Αθήνα;
Απαντ.: Οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο Δήμος σχετίζονται πρώτον με τον συνεχώς αυξανόμενο πληθυσμό των αδέσποτων ζώων και ιδιαίτερα των γατών, δεύτερον με την υποστελέχωση των υπηρεσιών του, και τρίτον με την οικονομική δυσπραγία που διέπει το Δήμο Αθηναίων.
Και τα δύο τελευταία που προαναφέρθηκαν είναι εξίσου σοβαρά, όμως πολύ σημαντική είναι και η εκπαίδευση των «φιλόζωων» που δεν στειρώνουν τα ζώα τους και όταν αυτά αναπαράγονται τα εγκαταλείπουν. Επίσης, δεν προβαίνουν σε ηλεκτρονική ταυτοποίηση των ζώων (microchip) με αποτέλεσμα όταν εγκαταλείπονται τα ζώα να θεωρούνται αδέσποτα. Λόγω αυτής της μεγάλης αύξησης του πληθυσμού των ζώων, καθίσταται δύσκολη και η φιλοξενία τους καθώς οι υπάρχουσες υποδομές μπορούν να φιλοξενήσουν πεπερασμένο αριθμό ζώων.
4. Το καταφύγιο «Σωκράτης» αποτελεί μια σημαντική δομή για τη φροντίδα αδέσποτων σκύλων του Δήμου Αθηναίων. Ποιος είναι ο ρόλος που επιτελεί σήμερα το καταφύγιο αυτό και με ποιον τρόπο συμβάλλει συνολικά στην προστασία, την περίθαλψη και την προώθηση των υιοθεσιών των ζώων που φιλοξενούνται εκεί;
5. Ποιες είναι οι βασικές ανάγκες και οι προτεραιότητες ενός δημοτικού καταφυγίου όπως ο «Σωκράτης», ώστε να μπορεί να λειτουργεί όχι απλώς ως χώρος προσωρινής φιλοξενίας, αλλά ως μια δομή που προσφέρει ουσιαστική φροντίδα, ασφάλεια, κοινωνικοποίηση και πραγματικές πιθανότητες επανένταξης ή υιοθεσίας για τα ζώα;
Κοινή Απάντηση για 4 & 5: Ο ρόλος του Καταφυγίου «Σωκράτης» είναι η φροντίδα για την ευζωία των φιλοξενούμενων ζώων και η προώθηση των υιοθεσιών. Μέρος αυτής της φροντίδας είναι η ευρωστία των ζώων μέσω της επαρκούς σίτισης, της κτηνιατρικής περίθαλψης και της παροχής καθαρού περιβάλλοντος διαβίωσης. Επίσης, μέσω καθιερωμένων και έκτακτων επισκέψεων εθελοντών και πολιτών στο Καταφύγιο επιτυγχάνεται η κοινωνικοποίηση των ζώων μέσω της αλληλεπίδρασης τους με τους επισκέπτες, αποφεύγοντας έτσι την απομόνωση και την ιδρυματοποίησή τους.
6. Η αντιμετώπιση του ζητήματος των αδέσποτων δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στη φιλοξενία των ζώων, αλλά χρειάζεται και πρόληψη. Πόσο σημαντικά είναι εργαλεία όπως η υπεύθυνη κηδεμονία, η ηλεκτρονική σήμανση, οι στειρώσεις και η ενημέρωση των πολιτών, ώστε να περιοριστούν οι εγκαταλείψεις και ο ανεξέλεγκτος πολλαπλασιασμός;
Απαντ.: Για αυτό το λόγο, η υπηρεσία του Δήμου τηρεί μια συγκεκριμένη διαδικασία για τις υιοθεσίες. Οι ενδιαφερόμενοι αφού επιλέξουν το ζώο που επιθυμούν να υιοθετήσουν το επισκέπτονται αρκετές φορές στο Καταφύγιο. Πρέπει να τους δοθεί η ευκαιρία να γνωριστούν και να συνυπάρξουν, αλλά και να βεβαιωθεί η υπηρεσία ότι μπορεί να προχωρήσει στα επόμενα στάδια, αρχικά στη φιλοξενία, ώστε να υπάρχει κι άλλο χρονικό περιθώριο στη σχέση του ανθρώπου με το ζώο, και τελικά στην οριστική υιοθεσία. Προωθούμε τις υπεύθυνες υιοθεσίες έτσι ώστε να αποφύγουμε να καταλήξει το ζώο ξανά αδέσποτο.
Μέρος της προσπάθειάς μας για άμεση ενημέρωση των πολιτών αποτελούν οι δράσεις εξωστρέφειας που έχουν ξεκινήσει. Θέλουμε μέσα από αυτές τις δράσεις να επιτευχθεί ένας διττός στόχος. Αφενός ο κόσμος να έρθει σε άμεση επαφή με τα σκυλάκια που φιλοξενούμε στο Καταφύγιο «Σωκράτης», να δει πόσο αξιολάτρευτα είναι και τους δώσει μια δεύτερη ευκαιρία να αγαπηθούν. Αφετέρου είναι μια ευκαιρία να ενημερώνονται οι πολίτες για όλα όσα αφορούν την κατοχή ενός ζώου συντροφιάς.
7. Στην πράξη, η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να λειτουργήσει μόνη της χωρίς τη συνεργασία πολιτών, εθελοντών, φιλοζωικών οργανώσεων, κτηνιάτρων και επαγγελματιών του χώρου. Πόσο σημαντική είναι αυτή η συνεργασία για τον Δήμο Αθηναίων και ποια μορφή μπορεί να πάρει ώστε να είναι πραγματικά αποτελεσματική και ωφέλιμη για τα ζώα;
Απαντ.: Αληθεύει ότι οι δυνάμεις του Δήμου δεν επαρκούν για να καλύψουν τις όλο και περισσότερο αυξανόμενες ανάγκες για την παροχή βοήθειας σε ένα γεωμετρικά αυξανόμενο πληθυσμό ζώων. Κατά συνέπεια η συνεργασία με εθελοντές και εθελοντικές οργανώσεις είναι δεδομένη και σύμφωνη με το νόμο.
Οι οποιεσδήποτε συνεργασίες και η λειτουργία όλων των εξωτερικών παραγόντων που πλαισιώνουν το έργο του Δήμου υλοποιούνται υπό την επίβλεψή του και βάσει του ότι ορίζεται από τους νόμους του κράτους και τους κανονισμούς της υπηρεσίας του τμήματος Αστικής Πανίδας.
8. Ένα από τα πιο κρίσιμα κομμάτια στη διαχείριση των ζώων συντροφιάς είναι η καλλιέργεια φιλοζωικής συνείδησης και η σωστή ενημέρωση των πολιτών από μικρή ηλικία. Τι είδους δράσεις θεωρείτε ότι χρειάζονται σε επίπεδο Δήμου για να ενισχυθεί μια κουλτούρα σεβασμού, φροντίδας και υπεύθυνης συμβίωσης με τα ζώα μέσα στην πόλη;
Απαντ.: Τα παιδιά σε κάθε περίπτωση είναι η ελπίδα για το μέλλον κάθε κοινωνίας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, με κατάλληλη εκπαίδευση μπορεί να διαμορφωθεί στα παιδιά ευαισθητοποίηση για τα ζώα και ανάπτυξη φιλοζωικών συναισθημάτων, την οποία μπορούν να μεταδώσουν στους γονείς και στους οικείους τους.
Ο ενδεδειγμένος τρόπος εκπαίδευσης των παιδιών είναι η εισαγωγή σχολικών προγραμμάτων ενημερωτικού χαρακτήρα. Τέτοιου είδους προγράμματα μπορούν να υλοποιηθούν μόνο από έμπειρους επαγγελματίες του χώρου, οι οποίοι μπορούν να αναλάβουν έναν τέτοιο ρόλο.
Επιπλέον, οι οργανωμένες επισκέψεις σε δημοτικά καταφύγια ζώων ή εθελοντικών οργανώσεων που φιλοξενούν ζώα βοηθούν τα παιδιά να έρθουν σε άμεση επαφή μαζί τους. Σε συνδυασμό με εκπαιδευτικά προγράμματα μπορεί να ενωθεί η θεωρία με την πράξη ώστε να καλλιεργηθεί στα παιδιά μια ουσιαστική φιλοζωική συνείδηση.
9. Πολλοί πολίτες θέλουν να βοηθήσουν, αλλά συχνά δεν γνωρίζουν ποιος είναι ο σωστός τρόπος να το κάνουν. Με ποιους τρόπους μπορεί σήμερα ένας κάτοικος της Αθήνας να στηρίξει ουσιαστικά το έργο που γίνεται για τα αδέσποτα ζώα — είτε μέσα από εθελοντισμό, είτε μέσα από υιοθεσία, είτε μέσα από την καθημερινή υπεύθυνη στάση του ως πολίτης;
Απαντ.: Οι τρόποι που μπορούν να ενημερωθούν οι πολίτες αναφορικά με τον εθελοντισμό είναι μέσα από το site του Δήμου Αθηναίων. Περισσότερες πληροφορίες μπορούν να αντλήσουν από το site της Αστικής Πανίδας https://adespota.cityofathens.gr/, όπου παρέχονται πληροφορίες για τα αδέσποτα, πως μπορεί να γίνει εθελοντής, τι πρέπει να κάνει όποιος ενδιαφέρεται να υιοθετήσει ζώο και πως μπορεί να τηρεί μια πιο υπεύθυνη στάση προς τα αδέσποτα. Μια άλλη, σημαντική πηγή πληροφόρησης του κόσμου είναι οι σελίδες της Αστικής Πανίδας στα social media (Facebook &Instagram).
Συνεπώς από τις υπηρεσίες μας παρέχονται όλα τα εργαλεία ώστε ο πολίτης που επιθυμεί να συμβάλει στο έργο μας είτε ως εθελοντής ή μέσω της υιοθεσίας ενός ζώου, να μπορεί να ενημερώνεται εύκολα και άμεσα.
10. Το Dog Festival φιλοδοξεί να αποτελέσει μια ανοιχτή γιορτή για τους σκύλους και τους ανθρώπους τους, αλλά και έναν χώρο ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και ανάδειξης θεμάτων που σχετίζονται με την υπεύθυνη κηδεμονία, τις υιοθεσίες και την προστασία των αδέσποτων. Πόσο σημαντικό θεωρείτε ότι είναι για έναν Δήμο να στηρίζει τέτοιες πρωτοβουλίες που φέρνουν τους πολίτες πιο κοντά σε αυτά τα ζητήματα;
Απαντ.: Ο Δήμος Αθηναίων έχει αποδείξει ότι στηρίζει έμπρακτα όλες τις αξιόλογες προσπάθειες που υποβοηθούν στο έργο του. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η διεξαγωγή του Dog Festival συμπίπτει χρονικά και εναρμονίζεται πλήρως με τους στόχους των δράσεων εξωστρέφειας του Καταφυγίου «Σωκράτης». Η επαφή του κόσμου με τα σκυλάκια γενικά και τα αδέσποτα του Δήμου Αθηναίων ειδικότερα, η εξοικείωση μαζί τους και η ενημέρωση για υπεύθυνες υιοθεσίες αποτελούν κοινούς σκοπούς τόσο της Αστικής Πανίδας, όσο και του Dog Festival, που ως φεστιβάλ έχει θέσει ψηλά τον πήχη.
11. Αν θέλατε να στείλετε ένα μήνυμα τόσο στους επισκέπτες του Dog Festival όσο και γενικότερα στους πολίτες της Αθήνας, ποιο θα ήταν αυτό; Τι σημαίνει για εσάς μια πόλη που σέβεται πραγματικά τα ζώα της και ποια είναι η θέση που πρέπει να έχει η φιλοζωία στη σύγχρονη αστική ζωή;
Απαντ.: Το Dog Festival αποτελεί μια πρωτοβουλία που σκοπεύει κυρίως στην ευαισθητοποίηση όλων μας για τα ζώα συντροφιάς έτσι ώστε να συνυπάρχουμε αρμονικά και να γίνουμε η φωνή αυτών των ανυπεράσπιστων πλασμάτων. Προωθώντας το σεβασμό για τη ζωή τους, την προστασία και την υπεύθυνη υιοθεσία τους και κυρίως, δίνοντας στα αδέσποτα μια δεύτερη ευκαιρία να αγαπήσουν και να αγαπηθούν, καθίσταται το μέγιστο δυνατό που μπορεί να τους παρασχεθεί. Η φιλοζωία αποτελεί δείγμα ανθρωπιάς και πολιτισμού και αντανακλά το μέτρο ανάπτυξης της ενσυναίσθησης μιας κοινωνίας. Εν κατακλείδι, το μήνυμα μας προς όλους είναι το εξής: υιοθετείστε και μην αγοράζετε.